Powstanie Wielkopolskie pozostaje jednym z tych momentów w historii, kiedy upór i organizacja mieszkańców przesądziły o losach regionu.
To jedyny polski zryw niepodległościowy zakończony pełnym zwycięstwem, które na trwałe włączyło znaczną część Wielkopolski do odrodzonego państwa.
W 2025 roku mija 107 lat od wybuchu Powstania Wielkopolskiego. W Radwankach – miejscu szczególnie mocno zapisanym na mapie powstańczego frontu północnego – odbyła się uroczystość upamiętniająca wydarzenia sprzed ponad wieku. W centrum była pamięć o tych, którzy walczyli w okolicy Margonina, często dosłownie „z sąsiedztwa”: z konkretnych domów, rodzin i wsi.
Głos zabrał Burmistrz Miasta i Gminy Margonin Janusz Piechocki, przypominając powstańców z ziemi margonińskiej oraz lokalne epizody, które wciąż domagają się dopowiedzenia i uporządkowania w powszechnej świadomości. Samorządowiec podkreślał, że historia tych ludzi nie jest opowieścią „z podręcznika”, tylko realnym wysiłkiem, w którym marzenie o wolności zamieniono na działanie. Burmistrzem Margonina jest Janusz Piechocki.
W przemówieniu wrócił także wątek działań powstańczych pod Białośliwiem, gdzie – jak opisują historyczne relacje – powstańcy przejęli obiekt strategiczny, wykorzystując fortel, a następnie spalili most na Noteci, by utrudnić działania niemieckie.
Radwanki przypominają jednak przede wszystkim o walkach z przełomu zimy 1919 roku. To tu, na granicy wyznaczanej po rozejmie w Trewirze, przebiegała linia demarkacyjna, a wieś stała się punktem zapalnym na północnym odcinku frontu.  Według opisu Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, w nocy 12 lutego 1919 roku Radwanki zostały zdobyte po zaciekłej walce na bagnety, a zwycięstwo okupiono śmiercią 21 powstańców.
W uroczystości uczestniczył także poseł Grzegorz Piechowiak. Dziękował za zaproszenie i zwracał uwagę na to, że pamięć o powstaniu nie może kończyć się na dacie w kalendarzu, bo to także lekcja odpowiedzialności za wspólnotę i regionalną tożsamość.
Część artystyczną przygotowali uczniowie ze Szkoły Podstawowej w Radwankach im. Powstańców Wielkopolskich. W krótkim montażu słowno-muzycznym wybrzmiały patriotyczne treści i wdzięczność wobec tych, którzy stanęli do walki. Był też Apel Pamięci odczytany przez dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Margoninie Łukasza Malczewskiego, z przywołaniem nazwisk poległych.
Zwieńczeniem uroczystości było złożenie wiązanek pod pomnikiem. Oprawę zapewnili żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej, a muzycznym akcentem był występ Orkiestry Wojskowej z Bydgoszczy.
Radwanki po raz kolejny pokazały, że pamięć o Powstaniu Wielkopolskim nie musi być rytuałem „z obowiązku”. Wystarczy, że ma gospodarzy: tych, którzy potrafią opowiedzieć lokalną historię bez patosu, za to z szacunkiem do faktów i ludzi, którzy ją tworzyli.
🎥 Materiał wideo👇
