Gmina Damasławek pokazała projekt nowego herbu i obszerne uzasadnienie, które wprost uderza w dotychczasową symbolikę.
W skrócie: po 1990 roku samorząd przyjął znak, który z heraldyką miał niewiele wspólnego, a do tego nie przeszedł formalnej ścieżki uzgodnień. Teraz ma się to zmienić. Nowy herb jest prosty i czytelny. W czerwonym polu ma się znaleźć srebrna pomłość, czyli element herbu Nałęcz, a na niej rycerski topór z krzyżem, nawiązujący do tradycji Pałuk. Kompozycja ma być ustawiona pionowo: srebrne godła, złote stylisko topora, bez „ozdobników” i bez przypadkowej palety barw.
Dlaczego gmina rezygnuje ze starego herbu
W uzasadnieniu zmian pada kilka mocnych argumentów. Po pierwsze, dotychczasowy herb miał zawierać pół srebrnego orła w wersji z czasów PRL, z charakterystycznymi „gwiazdkami”, a obok niego „rolniczy krajobraz” z pagórkami i kłosami. Po drugie, zastosowano rozwiązania sprzeczne ze sztuką heraldyczną, między innymi problematyczne dzielenie tarczy i mieszanie zbyt wielu kolorów. Po trzecie, gmina przyznaje, że nie miała opracowania historyczno-heraldycznego, które stanowiłoby podstawę do fachowego zaprojektowania symbolu. Wreszcie: wcześniejszy wzór nie był oficjalnie uzgodniony i zatwierdzony przez Komisję Heraldyczną – organ doradczy ministra właściwego do spraw administracji.
To ważny szczegół, bo w praktyce wiele samorządów w ostatnich latach „porządkuje” swoje herby i flagi właśnie po to, by przeszły formalną ocenę i nie były kwestionowane jako znaki tworzone bez zasad. W regionie widać to chociażby przy pracach nad symbolami innych gmin.
Skąd Pałuki i Nałęcz w herbie Damasławka
Projektanci uzasadniają wybór symboli lokalną historią. Damasławek leży na Pałukach, a w przekazach dotyczących najstarszego osadnictwa mocno wybrzmiewa m.in. Smuszewo i jego wczesne grodzisko. W gminnych materiałach historycznych pojawia się też wątek rodów herbu Nałęcz związanych z Damasławkiem oraz okolicą.
Topór z krzyżem ma przypominać o pałuckiej tradycji rycerskiej, a pomłość o wpływach i obecności Nałęczów, których przedstawiciele mieli przez stulecia dominować na tym obszarze. Co ciekawe, dokładnie te dwa znaki przewijały się już w projekcie gminnej flagi opisywanym w 2025 roku: również tam wskazywano na pomłość Nałęcza oraz topór Pałuk jako najbardziej „lokalne” i rozpoznawalne symbole.
Co dalej z nowym herbem
Wprowadzenie herbu w samorządzie nie kończy się na grafice. Żeby symbol był „czysty” formalnie, musi przejść procedurę uchwałodawczą i uzgodnienia w trybie przewidzianym dla symboli jednostek samorządu terytorialnego – w praktyce oznacza to konieczność przejścia przez ocenę instytucji heraldycznych i finalne decyzje po stronie administracji rządowej tak jak dzieje się to przy innych lokalnych symbolach.
